Лицата и децата со атипичен развој се дискриминирани по многу основи. Децата имаат тешкотии да се запишат во градинка, основно и во средно училиште. Декларативно се добредојдени, но вистината е спротивна.

Фотографии: Теано Кардула

Дизајн што буди, пецка, од кој ни е топло на душата. Доза инспирација од историјата на уметноста, кон југословенското наследство – и во дизајнот, но и почит кон тоа што го „родило“ тоа време, архитектура, музика, поп-културата воопшто. Коментар на сегашноста – се насмевнуваш кога ќе го видиш делото, а потоа ти доаѓа горчлив вкус на јазикот. Како кога дете ќе проба црна чоколада, а навикнало на млечна и блага. Разговаравме со Зоран Кардула, уметникот и активист, дизајнер и родител, крушевчанец и урбан скопски лик.


Објаснете ни повеќе за предизвиците на родителите на деца со атипичен развој. Која е Вашата порака – за системот, но и за родителите – според искуството?

-Јас како родител на дете со атипичен развој од прва рака сум запознаен со состојбите во нашето општество на тема инклузија. Во моментов сме некаде до буквата И од инклузијата. Се прават пионерски чекори. Проблемите што се таложат со децении треба да се решаваат системски. Лицата и децата со атипичен развој се дискриминирани по многу основи. Децата имаат тешкотии да се запишат во градинка, основно и средно училиште. Декларативно се добредојдени, но вистината е спротивна. Не велам дека една воспитувачка, на пример во градинка, не сака да работи со дете со атипичен развој. Таа, можеби, има желба, но најчесто не знае како да пристапи. Неа системот не ја подготвил за таков предизвик! Потребна е обука, потребен е еден цел функционален систем, кој ќе биде во насока на прифаќање на оваа категорија лица и деца. Друг е проблемот на прифаќањето на децата од околината, соучениците... Родителите и образовниот систем треба да ги едуцираат децата за постоењето и прифаќањето на децата со атипичен развој. Тоа се наши деца и тие се исто толку вредни! Уставот и законите викаат дека се рамноправни, но дали е тоа навистина така?
Мојата ќерка Ерато е во спектарот на аутистични нарушувања. Таа има 14 години и оди во основното училиште „Гоце Делчев“. За време на наставата, ја придружува образовен асистент. Искуството со нашата борба за остварување на нејзините права е трауматично, никому не му го посакувам. Всушност, траумите почнаа од моментот кога сфативме дека таа има развојни проблеми и не знаевме каде да побараме соодветна стручна помош. Каде и да одевме, одговорот беше - почекајте да потпорасне, па ќе видиме. Изгубено драгоцено време. Кај нас не постои рана дијагностика и интервенција за оваа состојба. Не постои ниту регистар на деца и на лица со аутизам. Траума беше и обидот да посетува државна градинка, па мораше да оди во приватна градинка. Почетокот на основното образование ја покажа неподготвеноста на системот за прифаќање на децата со аутизам. Ја покажа и неподготвеноста на родителите да прифатат нивното дете да посетува настава заедно со дете со атипичен развој. Се свикуваа родителски средби со посебна точка за моето дете! Имаше обиди да нè убедат дека, за доброто на Ерато е да посетува специјално училиште! Но, не подлегнавме на притисоците и таа остана да ја следи наставата и тоа се покажа како правилен избор. Успеа да се адаптира, соучениците ја имаа прифатено од самиот почеток. Децата се многу поискрени и поемпатични во однос на возрасните. Веќе неколку години ние сме презадоволни како Ерато е прифатена и вклучена во наставата. Колективот е одличен и работи во насока на спроведување на инклузијата. Секоја нова генерација ученици има и дечиња со атипичен развој. Пионерските чекори во овој случај се направени и драго ми е што е тоа така. Им порачувам на родителите да бидат истрајни и да се борат за правата на своите деца.

Прочитајте го целото интервју во новиот број!

https://kupi.licevlice.mk/shop...